Review

Çevreci Davranışlarda Dinamik Normlar: Mekanizması, Etkililiği ve Sınırlılıkları Üzerine Bir İnceleme

Volume: 11 Number: 1 April 27, 2026
EN TR

Çevreci Davranışlarda Dinamik Normlar: Mekanizması, Etkililiği ve Sınırlılıkları Üzerine Bir İnceleme

Öz

Çevre sorunlarının çözümü, çevreye olumsuz etkileri bulunan davranışların yerini çevreci davranışların almasını gerekli kılmaktadır. Ancak çevreci tutumlar her zaman davranışlara yansımamakta ve tutum-davranış uyumsuzluğunun ortaya çıktığı görülebilmektedir. Bu bağlamda davranışsal değişimin önündeki psikolojik bariyerlerden biri, çevreci davranışların sosyal bağlamdaki yaygınlığına ilişkin algılar olabilmektedir. Araştırmacılar, dinamik normların, bu psikolojik bariyerleri zayıflatarak davranış değişimini teşvik edebileceğini öne sürmüşlerdir. Bulgular, dinamik norm mesajlarının çevreci davranışları teşvik etmede etkili olabildiğini ancak etkisinin bazı faktörlere bağlı olduğunu göstermektedir. Bu makalenin amacı, çevreci davranışları teşvik etme potansiyeli taşıyan dinamik normlara dair kapsamlı bir inceleme sunmaktadır. Öncelikle dinamik norm kavramı ve psikolojik mekanizması ele alınmıştır. Ardından, çevreci davranış bağlamındaki bulgular incelenmiş ve dinamik normların etkisinin hangi koşullara bağlı olduğu, tutarsız bulguların olası sebepleri ve literatürün sınırlılıkları tartışılmıştır. Bu incelemenin, gelecekteki araştırmalara ve çevre sorunları ile iklim krizi bağlamlarında oluşturulacak dinamik norm müdahalelerine yol göstermesi beklenmektedir. Bildiğimiz kadarıyla mevcut çalışma, Türkçe literatürde dinamik normlara odaklanan ilk kapsamlı derlemedir.

Anahtar Kelimeler

Ethical Statement

The ethical standards were followed throughout the preparation of this study.

References

  1. Aitken, C., Chapman, R., ve McClure, J. (2011). Climate change, powerlessness and the commons dilemma: Assessing New Zealanders’ preparedness to act. Global Environmental Change, 21(2), 752–760. https://doi.org/10.1016/j.gloenvcha.2011.01.002
  2. Aldoh, A., Sparks, P., ve Harris, P. R. (2021). Dynamic Norms and Food choice: Reflections on a failure of minority norm information to influence motivation to reduce meat consumption. Sustainability, 13(15), 8315. https://doi.org/10.3390/su13158315
  3. Andre, P., Boneva, T., Chopra, F., ve Falk, A. (2024). Globally representative evidence on the actual and perceived support for climate action. Nature Climate Change, 14(3), 253–259. https://doi.org/10.1038/s41558-024-01925-3
  4. Bamberg, S., ve Möser, G. (2006). Twenty years after Hines, Hungerford, and Tomera: A new meta-analysis of psycho-social determinants of pro-environmental behaviour. Journal of Environmental Psychology, 27(1), 14–25. https://doi.org/10.1016/j.jenvp.2006.12.002
  5. Bergquist, M. (2019). Most people think they are more pro-environmental than others: A demonstration of the better-than-average effect in perceived pro-Environmental behavioral engagement. Basic and Applied Social Psychology, 42(1), 50–61. https://doi.org/10.1080/01973533.2019.1689364
  6. Boenke, L., Panning, M., Thurow, A., Hörisch, J., ve Loschelder, D. D. (2022). Who can nudge for sustainable development? How nudge source renders dynamic norms (in-)effective in eliciting sustainable behavior. Journal of Cleaner Production, 368, 133246. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2022.133246
  7. Bolsen, T., Palm, R., ve Kingsland, J. T. (2019). The impact of message source on the effectiveness of communications about climate change. Science Communication, 41(4), 464–487. https://doi.org/10.1177/1075547019863154
  8. Bond, R., ve Smith, P. B. (1996). Culture and conformity: A meta-analysis of studies using Asch’s (1952b, 1956) line judgment task. Psychological Bulletin, 119(1), 111–137. https://doi.org/10.1037/0033-2909.119.1.111

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Social Psychology

Journal Section

Review

Publication Date

April 27, 2026

Submission Date

February 5, 2026

Acceptance Date

April 9, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 11 Number: 1

APA
Elcil, T. (2026). Çevreci Davranışlarda Dinamik Normlar: Mekanizması, Etkililiği ve Sınırlılıkları Üzerine Bir İnceleme. Türk Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 11(1), 14-28. https://izlik.org/JA97WZ53DS

                                           Journal of Turkish Social Sciences Research is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License CC BY-NC 4.0.                                                                                                                                                                                                          Creative Commons License