Derleme

Çevreci Davranışlarda Dinamik Normlar: Mekanizması, Etkililiği ve Sınırlılıkları Üzerine Bir İnceleme

Cilt: 11 Sayı: 1 27 Nisan 2026
PDF İndir
EN TR

Çevreci Davranışlarda Dinamik Normlar: Mekanizması, Etkililiği ve Sınırlılıkları Üzerine Bir İnceleme

Öz

Çevre sorunlarının çözümü, çevreye olumsuz etkileri bulunan davranışların yerini çevreci davranışların almasını gerekli kılmaktadır. Ancak çevreci tutumlar her zaman davranışlara yansımamakta ve tutum-davranış uyumsuzluğunun ortaya çıktığı görülebilmektedir. Bu bağlamda davranışsal değişimin önündeki psikolojik bariyerlerden biri, çevreci davranışların sosyal bağlamdaki yaygınlığına ilişkin algılar olabilmektedir. Araştırmacılar, dinamik normların, bu psikolojik bariyerleri zayıflatarak davranış değişimini teşvik edebileceğini öne sürmüşlerdir. Bulgular, dinamik norm mesajlarının çevreci davranışları teşvik etmede etkili olabildiğini ancak etkisinin bazı faktörlere bağlı olduğunu göstermektedir. Bu makalenin amacı, çevreci davranışları teşvik etme potansiyeli taşıyan dinamik normlara dair kapsamlı bir inceleme sunmaktadır. Öncelikle dinamik norm kavramı ve psikolojik mekanizması ele alınmıştır. Ardından, çevreci davranış bağlamındaki bulgular incelenmiş ve dinamik normların etkisinin hangi koşullara bağlı olduğu, tutarsız bulguların olası sebepleri ve literatürün sınırlılıkları tartışılmıştır. Bu incelemenin, gelecekteki araştırmalara ve çevre sorunları ile iklim krizi bağlamlarında oluşturulacak dinamik norm müdahalelerine yol göstermesi beklenmektedir. Bildiğimiz kadarıyla mevcut çalışma, Türkçe literatürde dinamik normlara odaklanan ilk kapsamlı derlemedir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu çalışmanın tüm hazırlanma süreçlerinde etik kurallara uyulmuştur.

Kaynakça

  1. Aitken, C., Chapman, R., ve McClure, J. (2011). Climate change, powerlessness and the commons dilemma: Assessing New Zealanders’ preparedness to act. Global Environmental Change, 21(2), 752–760. https://doi.org/10.1016/j.gloenvcha.2011.01.002
  2. Aldoh, A., Sparks, P., ve Harris, P. R. (2021). Dynamic Norms and Food choice: Reflections on a failure of minority norm information to influence motivation to reduce meat consumption. Sustainability, 13(15), 8315. https://doi.org/10.3390/su13158315
  3. Andre, P., Boneva, T., Chopra, F., ve Falk, A. (2024). Globally representative evidence on the actual and perceived support for climate action. Nature Climate Change, 14(3), 253–259. https://doi.org/10.1038/s41558-024-01925-3
  4. Bamberg, S., ve Möser, G. (2006). Twenty years after Hines, Hungerford, and Tomera: A new meta-analysis of psycho-social determinants of pro-environmental behaviour. Journal of Environmental Psychology, 27(1), 14–25. https://doi.org/10.1016/j.jenvp.2006.12.002
  5. Bergquist, M. (2019). Most people think they are more pro-environmental than others: A demonstration of the better-than-average effect in perceived pro-Environmental behavioral engagement. Basic and Applied Social Psychology, 42(1), 50–61. https://doi.org/10.1080/01973533.2019.1689364
  6. Boenke, L., Panning, M., Thurow, A., Hörisch, J., ve Loschelder, D. D. (2022). Who can nudge for sustainable development? How nudge source renders dynamic norms (in-)effective in eliciting sustainable behavior. Journal of Cleaner Production, 368, 133246. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2022.133246
  7. Bolsen, T., Palm, R., ve Kingsland, J. T. (2019). The impact of message source on the effectiveness of communications about climate change. Science Communication, 41(4), 464–487. https://doi.org/10.1177/1075547019863154
  8. Bond, R., ve Smith, P. B. (1996). Culture and conformity: A meta-analysis of studies using Asch’s (1952b, 1956) line judgment task. Psychological Bulletin, 119(1), 111–137. https://doi.org/10.1037/0033-2909.119.1.111

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sosyal Psikoloji

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

27 Nisan 2026

Gönderilme Tarihi

5 Şubat 2026

Kabul Tarihi

9 Nisan 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 11 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Elcil, T. (2026). Çevreci Davranışlarda Dinamik Normlar: Mekanizması, Etkililiği ve Sınırlılıkları Üzerine Bir İnceleme. Türk Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 11(1), 14-28. https://izlik.org/JA97WZ53DS

                                                                   Türk Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY NC) ile lisanslanmıştır.

                                                                                                                                                               Creative Commons License