TÜRK HAVA SAHASINI İHLAL EDEN RUS UÇAĞININ DÜŞÜRÜLMESİ: ULUSLARARASI ANLAŞMALAR VE HUKUK ÇERÇEVESİNDE BİR İNCELEME

The chaos environment, ongoing since 2011, when the grassroots movement has started has transformed Syria into a field of power struggle. The region has converted into an arena of struggle both for the local actors in Syria and for the regional and global powers trying to maximize their national benefits. As a result of the increasing intensity of the conflicts, the mass immigration waves have headed towards Turkey and the terrorist actions and activities have come to a state of threat for Turkey. Turkey, with approximately 900 km Syrian border line of the mainland, fell in a position to increase the defense measures at the border line, to provide her own security. In spite of the measures implemented, arising of the actual attacks against her military units and mainland by the Regime forces and terrorist organizations oriented Turkey to respond in accordance with the legal authorization of the common international law. One of these events was the case of shooting down a Russian SU-24 aircraft which violates the Turkish Airspace. The aim of the study is to investigate this case which is related to the security policy of Turkey, usually discussed on the axis of military, economics and Turkish-Russian bilateral relations perspective, with the dimensions of international treaties and legislation.

To that end, the bilateral and/or multilateral agreements, conventions and the domestic legal documents of Turkey were scanned with a critical literature review and the case was investigated with a descriptive methodology through the directly related documents. In conclusion, it is evaluated that the interception of the Russian Aircraft was legitimate within the frame of international and international legislation.

: Halk hareketlerinin başladığı 2011’den bu yana devam eden kaos ortamı, Suriye’yi yoğun bir güç mücadelesi sahasına dönüştürmüştür. Bölge gerek Suriye’deki yerel aktörlerin, gerekse ulusal çıkarlarını maksimize etmeye çalışan bölgesel ve küresel güçlerin mücadele arenası halini almıştır. Çatışmaların artan şiddeti sonucu kitlesel göç dalgaları Türkiye’ye yönelmiş, terörist eylem ve faaliyetler Türkiye’yi de tehdit eder duruma gelmiştir. Suriye ile yaklaşık 900 km’lik kara sınırına sahip olan Türkiye, kendi güvenliğini sağlamak maksadıyla hudut hattındaki savunma tedbirlerini artırmak ve angajman kurallarını değiştirmek durumunda kalmıştır. Alınan tedbirlere rağmen rejim ve terörist örgütler tarafından askerî unsur ve ülke topraklarına yönelik fiili saldırıların meydana gelmesi, Türkiye’yi uluslararası hukukun kendisine verdiği yetki çerçevesinde karşılık vermeye yöneltmiştir. Bu olaylardan birisi de Türk hava sahasını ihlal eden bir Rus SU-24 uçağının düşürülmesi olayıdır. Bu çalışmanın amacı da çoğunlukla askerî, ekonomik ve Türk-Rus ikili ilişkileri ekseninde tartışılan, Türkiye’nin güvenlik politikasına ilişkin bu olayın, uluslararası antlaşmalar ve hukuk boyutuyla ele alınarak incelenmesidir. Bu maksatla konuya ilişkin ikili ve/veya uluslararası antlaşmalar, konvansiyonlar ve Türkiye’nin kendi iç hukuk mevzuatı, eleştirel literatür incelemesi yöntemiyle taranmış ve doğrudan ilişkili bulunan dokümanlar üzerinden betimsel bir yöntemle olay değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, Rus uçağına yapılan müdahalenin uluslararası ve ulusal mevzuat çerçevesinde meşru olduğu değerlendirilmiştir.