Araştırma Makalesi

Etnografiden Netnografiye Etik: 4A Modeline Dayalı Bir Kuramsal Çerçeve Önerisi

Cilt: 11 Sayı: 1 27 Nisan 2026
PDF İndir
EN TR

Etnografiden Netnografiye Etik: 4A Modeline Dayalı Bir Kuramsal Çerçeve Önerisi

Öz

: Bu makale, kuramsal bir derleme olarak etnografiden netnografiye geçiş sürecinde ortaya çıkan etik sorunları bütüncül biçimde ele almayı amaçlamaktadır. Netnografi çalışmalarında, araştırmacının rolünü açıklaması, katılımcı kimliklerinin korunması, onam süreçlerinin işletilmesi ve araştırma alanının niteliğinin belirlenmesi güvenilirlik açısından kritik görülmektedir. Ancak literatürde bu başlıkların çoğu ayrı ayrı incelenmiş, araştırmacılara kapsamlı bir yol haritası sunulmamıştır. Bu eksiklikten hareketle çalışma, etik tartışmaları sistematik hale getiren 4A Etik Modeli’ni (Açıklama, Anonimlik, Anlaşma, Alan) önermektedir. Model yalnızca araştırmacılar için değil, etik kurullar açısından da işlevsel bir çerçeve sunmaktadır. Özellikle lisansüstü araştırmalarda metodolojik ve etik zorlukların aşılmasına katkı sağlayacak rehber niteliği taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Addeo, F., Paoli, A., Esposito, M., & Bolcato, M. (2019). Doing social research on online communities: The benefits of netnography. American Journal of Social Sciences, 7(1), 9-38. https://doi.org/10.30958/ajss.7-1-1
  2. Akuma, I., & Vaswani, V. (2024). Exploring partial disclosure in research: Challenges, justifications, and recommendations for ethical oversight. Asian Bioethics Review, 17, 21-41. https://doi.org/10.1007/s41649-024-00311-7
  3. Alyanak Büker, Z. (2015). Etnografi ve çevrimiçi etnografi. In M. Binark (Ed.), Yeni medya çalışmalarında araştırma yöntem ve teknikleri (2. baskı, ss. 117-163). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
  4. Attard, A., & Coulson, N. S. (2012). A thematic analysis of patient communication in Parkinson’s disease online support group discussion forums. Computers in Human Behavior, 28(2), 500-506. https://doi.org/10.1016/j.chb.2011.10.022
  5. Barnes, S. (2006). A privacy paradox: Social networking in the United States. First Monday, 11(9). https://doi.org/10.5210/fm.v11i9.1394
  6. Barnes, N., Penn-Edwards, S., & Sim, C. (2015). A dialogic about using Facebook status updates for education research: A PhD student's journey. Educational Research and Evaluation, 21(2), 109-121. https://doi.org/10.1080/13803611.2015.1024429
  7. Baruh, L., Secinti, E., & Cemalcılar, Z. (2017). Online privacy concerns and privacy management: A meta-analytical review. Journal of Communication, 67, 26-53. https://doi.org/10.1111/jcom.12276
  8. Bassett, E. H., & O’Riordan, K. (2002). Ethics of internet research: Contesting the human subjects research model. Ethics and Information Technology, 4(3), 233-247. https://doi.org/10.1023/A:1021319125207

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Psikolojik Metodoloji, Tasarım ve Analiz

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

27 Nisan 2026

Gönderilme Tarihi

23 Eylül 2025

Kabul Tarihi

27 Şubat 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 11 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Çebi, B. (2026). Etnografiden Netnografiye Etik: 4A Modeline Dayalı Bir Kuramsal Çerçeve Önerisi. Türk Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 11(1), 96-114. https://izlik.org/JA29CZ63SH

                                                                   Türk Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY NC) ile lisanslanmıştır.

                                                                                                                                                               Creative Commons License