Türk-İslam Kültürü Bağlamında Yönetici Özelliklerinin Kavramsal Analizi

This study aims to examine, at a conceptual level, the shared principles between the cultural foundations of the Turkish administrative tradition and Islamic political thought. Prepared using the literature review technique among qualitative research methods, the research is based on the works of Turkic-Islamic thinkers such as Al-Fārābī, Ibn Khaldūn, Niẓām Al-Mulk, Al-Ghazālī, Defterdar Sarı Mehmed Pasha, and Saʿdī of Shiraz. Within the scope of the study, it is analyzed how deep-rooted concepts in Turkic culture, such as "kut" and "toy", integrated with the principles of justice, shura (consultation), and merit after Islam. The findings reveal that an ideal manager must possess six core virtues: justice, humility, generosity, knowledge, courage, and supervision. It has been determined that these historical qualities are shaped not only as administrative competencies but also within a moral ideal framework. Consequently, it is emphasized that the ancient management culture constitutes a unique and solid reference source for today’s modern leadership understanding.

Bu çalışmanın amacı, Türk yönetim geleneğinin kültürel temelleri ile İslam siyaset düşüncesinin ortak ilkelerini kavramsal düzeyde incelemektir. Nitel araştırma yöntemlerinden literatür taraması tekniğiyle hazırlanan araştırmada; Farabi, İbn Haldun, Nizamülmülk, Gazâlî, Defterdar Sarı Mehmet Paşa, Sadi Şirazi gibi Türk-İslam düşünürlerinin eserleri temel alınmıştır. Çalışma kapsamında Türk kültüründeki "kut" ve "toy" gibi köklü kavramların İslamiyet sonrası adalet, şura ve ehliyet ilkeleriyle nasıl bütünleştiği analiz edilmektedir. Elde edilen bulgular, ideal bir yöneticinin adalet, tevazu, cömertlik, bilgi, cesaret ve denetleyicilik olmak üzere altı temel erdeme sahip olması gerektiğini ortaya koymaktadır. Bu tarihsel mirasa dayanan niteliklerin, yalnızca idari bir yetkinlik değil, aynı zamanda ahlaki bir ideal çerçevesinde şekillendiği saptanmıştır. Sonuç olarak, kadim yönetim kültürünün günümüz modern liderlik anlayışı için özgün ve sağlam bir referans kaynağı oluşturduğu vurgulanmaktadır