E7 ÜLKELERİNDE FİNANSAL GELİŞME VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: PANEL VERİ ANALİZİ (2000–2021)

Mustafa Karakuş

TR EN

E7 ÜLKELERİNDE FİNANSAL GELİŞME VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: PANEL VERİ ANALİZİ (2000–2021)

Öz

Finansal gelişme ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki, modern iktisat literatüründe teorik ve ampirik açıdan en çok tartışılan konulardan biridir ve sürdürülebilir kalkınmanın temel belirleyicilerinden biri olarak kabul edilmektedir. Özellikle gelişmekte olan ülkelerde finansal sistemin etkinliği, büyüme performansının yönünü ve gücünü belirleyen kritik bir faktördür. Bu çalışma; 2000–2021 döneminde, E7 ülkelerinde (Brezilya, Çin, Endonezya, Meksika, Rusya, Türkiye ve Hindistan) finansal gelişmenin ekonomik büyüme üzerindeki etkisini panel veri analiziyle incelemektedir. Analizlerde, havuzlanmış modelin sınırlılıkları nedeniyle tesadüfi etkiler modeli tercih edilmiş ve heteroskedasite, otokorelasyon ile birimler arası bağımlılığı gidermek amacıyla Driscoll-Kraay (1998) dirençli tahminciler uygulanmıştır. Çalışma bulguları, finansal gelişmenin büyümeyi pozitif ve anlamlı biçimde etkilediğini ortaya koymaktadır. Kontrol değişkeni olarak kullanılan işsizlik oranı ise negatif ve anlamlı bulunarak işgücü piyasasındaki verimsizliklerin büyümeyi sınırladığını göstermektedir. Sonuç olarak, elde edilen bulgular finansal gelişmenin E7 ülkelerinde büyümenin temel belirleyicilerinden biri olduğunu ve işgücü piyasası koşullarının da bu süreçte kritik rol oynadığını ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu çalışmanın tüm hazırlanma süreçlerinde etik kurallara uyulduğunu yazar beyan eder. Aksi bir durumun tespiti halinde Türk Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisinin hiçbir sorumluluğu olmayıp, tüm sorumluluk çalışmanın yazarına aittir.

Kaynakça

Abeka, M. J., Andoh, E., Gatsi, J. G., & Kawor, S. (2021). Financial development and economic growth nexus in SSA economies: The moderating role of telecommunication development. Cogent Economics & Finance, 9(1), 1862395. https://doi.org/10.1080/23322039.2020.1862395
Ahlin, C., & Pang, J. (2008). Are financial development and corruption control substitutes in promoting growth? Journal of Development Economics, 86(2), 414–433. https://doi.org/10.1016/j.jdeveco.2007.07.002
Ahmad, M., Majeed, A., Khan, M. A., Sohaib, M., & Shehzad, K. (2021). Digital financial inclusion and economic growth: Provincial data analysis of China. China Economic Journal, 14(3), 291–310. https://doi.org/10.1080/17538963.2021.1882064
Akinwande, T. S., Turuc, F., Seraj, M., & Özdeşer, H. (2025). The link between gender inequality, financial development, and economic growth in Nigeria: A spectral Granger causality approach. Sustainable Development, 33(2), 2429–2439. https://doi.org/10.1002/sd.3252
An, Z. (2021). Okun’s Law, Development, and Demographics. IMF Working Paper 2021/270. International Monetary Fund.
Anwar, S., & Cooray, A. (2012). Financial development, political rights, civil liberties and economic growth: Evidence from South Asia. Economic Modelling, 29(3), 974–981. https://doi.org/10.1016/j.econmod.2012.02.009
Armutcuoglu Tekin, H., & Ural, M. (2019). Finansal Gelişme ve Ekonomik Performans İlişkisi: OECD Ülkeleri İçin Bir Analiz. OPUS International Journal of Society Researches, 11(18), 43-77. https://doi.org/10.26466/opus.535427
Aslan, N., & Ataklı Yavuz, R. (2023). Yenilenebilir enerji, finansal gelişme ve iktisadi büyüme ilişkisi: Panel veri analizinden kanıtlar. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 6(1), 77–91. https://doi.org/10.38120/banusad.1296494

Asteriou, D., & Spanos, K. (2019). The relationship between financial development and economic growth during the recent crisis: Evidence from the EU. Finance Research Letters, 28, 238–245. https://doi.org/10.1016/j.frl.2018.05.011
Ataklı Yavuz, R., & Bektaş, S. (2023). Finansal gelişme ve ekonomik büyüme ilişkisi: İki aşamalı sistem GMM tahmincisinden kanıtlar. Journal of Life Economics, 10(4), 341–351. https://doi.org/10.15637/jlecon.2198
Atgür, M. (2019). Finansal gelişme, ticari açıklık ve ekonomik büyüme ilişkisi: Türkiye örneği. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 33(2), 553–572. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/683305
Atılgan, D., & İspir, T. (2022). Yatay kesit bağımlılığı altında finansal gelişme ve ekonomik büyüme: D-8 ülkeleri örneği. Uluslararası Ekonomi ve Siyaset Bilimleri Akademik Araştırmalar Dergisi, 6(15), 14–22. https://doi.org/10.58202/joecopol.1162399
Azmeh, C., & Al-Raeei, M. (2025). Financial development, research in finance, and economic growth. Cogent Economics & Finance, 13(1), 2448220. https://doi.org/10.1080/23322039.2024.2448220
Baltagi, B. H., & Wu, P. X. (1999). Unequally spaced panel data regressions with AR(1) disturbances. Econometric Theory, 15(6), 814–823. https://doi.org/10.1017/S0266466699156020
Ben Jedidia, K., Boujelbène, T., & Kamel, H. (2014). Financial development and economic growth: New evidence from Tunisia. Journal of Policy Modeling, 36(5), 883–898. https://doi.org/10.1016/j.jpolmod.2014.08.002
Blanchard, O. J. (2006). European Unemployment: The Evolution of Facts and Ideas. Economic Policy, 21(45), 5–59.
Brown, M. B., & Forsythe, A. B. (1974). Robust tests for the equality of variances. Journal of the American Statistical Association, 69(346), 364–367. https://doi.org/10.2307/2285659
Breusch, T.S. ve Pagan, A.R. (1980), The Lagrange Multiplier Test and Its Applications to Model Spesification in Econometrics, The Review of Economic Studies, 47(1): 239-253.
Calderón, C., & Liu, L. (2003). The direction of causality between financial development and economic growth. Journal of Development Economics, 72(1), 321–334. https://doi.org/10.1016/S0304-3878(03)00079-8
Cheng, C.-Y., Chien, M.-S., & Lee, C.-C. (2021). ICT diffusion, financial development, and economic growth: An international cross-country analysis. Economic Modelling, 94, 662–675. https://doi.org/10.1016/j.econmod.2020.02.008
Christopoulos, D. K., & Tsionas, E. G. (2004). Financial development and economic growth: Evidence from panel unit root and cointegration tests. Journal of Development Economics, 73(1), 55–74. https://doi.org/10.1016/j.jdeveco.2003.03.002
Çeştepe, H., & Ergun Tatar, H. (2022). Finansal gelişme ve ekonomik büyüme ilişkisi: Kırılgan Beşli ülkeleri için asimetrik panel nedensellik analizi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 9(1), 542–560. https://doi.org/10.30798/makuiibf.913434
De Gregorio, J., & Guidotti, P. E. (1995). Financial development and economic growth. World Development, 23(3), 433–448. https://doi.org/10.1016/0305-750X(94)00132-I
Demetriades, P. O., & Law, S. H. (2006). Finance, institutions and economic development. International Journal of Finance & Economics, 11(3), 245–260. https://doi.org/10.1002/ijfe.296
Driscoll, J. C., & A. C. Kraay. (1998). Consistent Covariance Matrix Estimation with Spatially Dependent Panel Data.” Review of Economics and Statistics 80 (4) MIT Press Journals: 549–559. https://doi.org/10.1162/003465398557825
Durbin, J., & Watson, G. S. (1951). Testing for serial correlation in least squares regression. II. Biometrika, 38(1/2), 159–178. https://doi.org/10.2307/2332325
Eroğlu, İ., & Yeter, F. (2021). Finansal gelişme ve ekonomik büyüme ilişkisi: Türkiye için nedensellik analizi. Journal of Emerging Economies and Policy, 6(2), 272–286. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/joeep/issue/60720/955139 Ertürkmen, G. (2023). Finansal gelişmişlik ve ekonomik büyümenin eğitim harcamaları üzerindeki etkisinin ARDL sınır testi yaklaşımı ile incelenmesi: Türkiye için ampirik bir analiz. Social Sciences Research Journal, 12(12), 1410–1419.
Ertürkmen, G., & Konuk, T. (2025). The impact of financial development on unemployment: panel data analysis for BRICS-T Countries. Uluslararası İktisadi ve İdari Akademik Araştırmalar Dergisi, 5(1), 45-53. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/ijerdergisi/issue/90397/1618276
Fendoğlu, E. (2021). Türkiye’de finansal gelişme ve ekonomik büyüme arasındaki ilişki: Fourier testlerden kanıtlar. Uygulamalı Ekonomi ve Sosyal Bilimler Dergisi, 3(2), 19–34. https://doi.org/10.46959/jeess.993931 Goldsmith, R. W. (1969). Financial structure and development. Yale University Press.
Güzel, İ., & Oluç, İ. (2021). Ekonomik büyüme ile finansal gelişme ilişkisinin ek değişkenlerle analizi: Türkiye örneği. Akademik Yaklaşımlar Dergisi, 12(1), 57–74. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/ayd/issue/62792/841795
Hassan, M. K., & Yu, J. S. (2007). Financial development and economic growth: New evidence from panel data (Working Paper No. 2007-WP-10). Networks Financial Institute. Erişim adresi: http://ssrn.com/abstract=985889
Helhel, Y. (2017). E7 ülkelerinde finansal gelişme ve ekonomik büyüme arasında nedensellik analizi. Finans Politik & Ekonomik Yorumlar, 54(628), 9–25.
International Monetary Fund. (2025). Financial development index (FDI) dataset. IMF Data. Erişim adresi: https://data.imf.org/en/datasets/IMF.MCM:FDI
Jung, W. S. (1986). Financial development and economic growth: International evidence. Economic Development and Cultural Change, 34(2), 333–346. https://doi.org/10.1086/451531
Kar, M., Nazlıoğlu, Ş., & Ağır, H. (2011). Financial development and economic growth nexus in the MENA countries: Bootstrap panel Granger causality analysis. Economic Modelling, 28(1–2), 685–693. https://doi.org/10.1016/j.econmod.2010.05.015
Karataş, A. R., & Ergül, M. (2023). Türkiye’de ekonomik büyüme, finansal gelişme ve ticari açıklık: Genişletilmiş ARDL ile kanıtlar. Necmettin Erbakan Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 5(Özel Sayı), 222–236. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/neusbf/issue/81358/1383700
Khan, M. S., & Senhadji, A. S. (2000). Financial development and economic growth: An overview. IMF Working Paper No. 00/209. https://doi.org/10.5089/9781451874747.001
Konuk, T. (2025). Arge harcamalarının ekonomik büyüme üzerine etkisi: BRICS-T ülkeleri için panel very analizi. Dicle Akademi Dergisi, 5(1), 109-118. https://doi.org/10.61964/dade.1635720
Kuş, N., & Bölükoğlu, A. (2022). Finansal gelişme ve ekonomik büyüme arasındaki ilişki: Türkiye örneği. Fiscaoeconomia, 6(2), 362–401. https://doi.org/10.25295/fsecon.1062138
Law, S. H., Tan, H. B., & Azman-Saini, W. N. W. (2014). Financial Development and Income Inequality at Different Levels of Institutional Quality. Emerging Markets Finance and Trade, 50(sup1), 21–33. https://doi.org/10.2753/REE1540-496X5001S102
Levene, H. (1960). Robust tests for equality of variances. In I. Olkin (Ed.), Contributions to Probability and Statistics: Essays in Honor of Harold Hotelling. Stanford University Press. 278–292.
Levine, R. (2005). Finance and growth: Theory and evidence. In P. Aghion & S. Durlauf (Eds.), Handbook of Economic Growth (Vol. 1A, pp. 865–934). Elsevier. https://doi.org/10.1016/S1574-0684(05)01012-9
Magazzino, C., Gattone, T., & Horky, F. (2025). Economic and financial development as determinants of crypto adoption. International Review of Financial Analysis, 103, 104217. https://doi.org/10.1016/j.irfa.2025.104217
Makhdom, M. A., Zohor, A. K., & Ebadi, H. (2022). Finansal gelişmişlik düzeyinin ekonomik büyüme üzerine etkisi: BRICS ülkeleri ile Türkiye incelemesi. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 57(4), 3418–3433. https://doi.org/10.15659/3.sektor-sosyal-ekonomi.22.12.1985
McKinnon, R. I. (1973). Money and capital in economic development. Brookings Institution Press.
Menyah, K., Nazlioglu, S., & Wolde-Rufael, Y. (2014). Financial development, trade openness and economic growth in African countries: New insights from a panel causality approach. Economic Modelling, 37, 386–394. https://doi.org/10.1016/j.econmod.2013.11.044
Mike, F., & Alper, A. E. (2021). Kırılgan ekonomilerde finansal gelişme düzeyinin ekonomik büyüme üzerindeki etkisi. Business and Economics Research Journal, 12(1), 49–64. https://doi.org/10.20409/berj.2021.310
Nguyen, H. M., Le, Q. T. T., Ho, C. M., Nguyen, T. C., & Vo, D. H. (2022). Does financial development matter for economic growth in the emerging markets? Borsa Istanbul Review, 22(4), 688–698. https://doi.org/10.1016/j.bir.2021.10.004
Nur, T. (2021). Finansal Açıklık, Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Türkiye Üzerine Eşbütünleşme ve Nedensellik Analizi. Ekonomi Politika ve Finans Araştırmaları Dergisi, 6(3), 627-645. https://doi.org/10.30784/epfad.823635
Osei, M. J., & Kim, J. (2020). Foreign direct investment and economic growth: Is more financial development better? Economic Modelling, 93, 154–161. https://doi.org/10.1016/j.econmod.2020.07.009
Özen Atabey, A., & Şerbetçi, A. (2023). Demokratik gelişme, finansal gelişme ve iktisadi büyüme ilişkisi: AB ülkeleri için dinamik panel veri analizi. İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi, 8(22), 900–918. https://doi.org/10.25204/iktisad.1315758
Patrick, H. T. (1966). Financial development and economic growth in underdeveloped countries. Economic Development and Cultural Change, 14(2), 174–189. https://doi.org/10.1086/450153
Ram, R. (1999). Financial development and economic growth: Additional evidence. Journal of Development Studies, 35(4), 164–174. https://doi.org/10.1080/00220389908422585
Robinson, J. (1952). The Generalization of the General Theory [Essay]. In The Rate of Interest and Other Essays, 67-142. MacMillan.
Rousseau, P. L., & Wachtel, P. (2011). What is happening to the impact of financial deepening on economic growth? Economic Inquiry, 49(1), 276–288. https://doi.org/10.1111/j.1465-7295.2009.00197.x
Saeed, U. F., Kamil, R., & Wiredu, I. (2025). The roles of ICT and governance quality in the finance-growth nexus of developing countries: A dynamic GMM approach. Cogent Economics & Finance, 13(1), 2448228. https://doi.org/10.1080/23322039.2024.2448228
Schumpeter, J. A. (1911). The Theory of Economic Development: An Inquiry into Profits, Capital, Credit, Interest, and the Business Cycle. Harvard University Press.
Shaw, E. S. (1973). Financial deepening in economic development. Oxford University Press.
Sofuoğlu, E. (2022). Finansal gelişme ve ekonomik büyüme ilişkisi: D-8 ülkelerinden kanıtlar. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, (61), 453–469. https://doi.org/10.18070/erciyesiibd.1021743
Šonje, V. (2000). Financial development and economic growth. Croatian Economic Survey, 4, 207–246.
Taşseven, Ö., & Yılmaz, N. (2022). Finansal gelişme göstergeleri ile ekonomik büyüme ilişkisi: Türkiye örneği. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 23(1), 105–125. https://doi.org/10.31671/doujournal.1008152
Tatoğlu, Y.F. (2020). İleri panel veri analizi: Stata uygulamalı. Beta Yayınları.
Tekin, D., Şimşek, İ., & Dışkaya, S. (2024). Finansal gelişme ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin araştırılması: Türkiye ve G7 ülkeleri üzerine bir değerlendirme. Muhasebe ve Finans İncelemeleri Dergisi, 7(1), 46–57. https://doi.org/10.32951/mufider.1432778
Ustaoğlu, E. (2021). Yabancı yatırım, finansal gelişme ve ekonomik büyüme ilişkisi. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 17(3), 681–710. https://doi.org/10.17130/ijmeb.840733
Valickova, P., Havranek, T., & Horvath, R. (2015), Financial Development and Economic Growth: A Meta-Analysis. Journal of Economic Surveys 29(3), 506-526. Erişim adresi: http://meta-analysis.cz/finance_growth
World Bank. (2025). GDP per capita (current US$) [Gösterge]. World Bank Open Data. Erişim adresi: https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.PCAP.CD
Xu, Z. (2007). Financial development, investment, and economic growth. Economic Inquiry, 38(2), 331–344. https://doi.org/10.1111/j.1465-7295.2000.tb00021.x

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Panel Veri Analizi , Büyüme

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Mustafa Karakuş ^*
0000-0001-7207-6686
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

24 Ekim 2025

Gönderilme Tarihi

11 Eylül 2025

Kabul Tarihi

6 Ekim 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 1970 Cilt: 10 Sayı: 2

IZ

https://izlik.org/JA56EJ34SR

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Karakuş, M. (2025). E7 ÜLKELERİNDE FİNANSAL GELİŞME VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: PANEL VERİ ANALİZİ (2000–2021). Türk Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 10(2), 107-119. https://izlik.org/JA56EJ34SR

E7 ÜLKELERİNDE FİNANSAL GELİŞME VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: PANEL VERİ ANALİZİ (2000–2021)

E7 ÜLKELERİNDE FİNANSAL GELİŞME VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: PANEL VERİ ANALİZİ (2000–2021)

Öz

Anahtar Kelimeler

THE RELATIONSHIP BETWEEN FINANCIAL DEVELOPMENT AND ECONOMIC GROWTH IN E7 COUNTRIES: PANEL DATA ANALYSIS (2000–2021)

Abstract

Keywords

Etik Beyan

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

IZ

Kaynak Göster