Sigmund Freud’e Göre Tekinsizlik Yaratan Beş Temel Motifin Korku Filmlerinde Kullanımı: Conjuring Üzerine Bir İçerik Çözümlemesi

Tekinsizlik kavramı, ilk kez Alman felsefeci Friedrich W.J Schelling’in 1835 tarihli Mitolojinin Felsefesi adlı eserinde açıklanmış, psikiyatri literatürüne ise Ernst A. Jentsch’in 1906 yılında yayınlanan Tekinsizliğin Psikolojisi Üzerine adlı makalesi ile girmiştir. Mitolojik metinleri inceleyen Schelling’e göre tekinsizlik, titizlikle saklanan ve gizli kalması gerekenin açığa çıkması ile belirginleşirken, Jentsch tekinsizliği yeni bilgilerin içerdiği belirsizlik sonucu ortaya çıkan uyum eksikliği olarak tanımlar. Sigmund Freud ise Jentsch’in çalışmasında eksik gördüğü noktalara cevaben kaleme aldığı 1919 tarihli Tekinsiz adlı makalesinde tekinsiz olanın aslında tamamen yeni olmadığını; aksine bir zamanlar aşina olunan ancak süreç içinde bastırılan bir duygunun şekil değiştirerek tekrar gün yüzüne çıkması ile anlam kazandığını belirtir. Makalede tekinsizlik yaratan beş ana motiften bahseden Freud, bu motiflerin insan gelişiminin daha önceki evrelerine ait bastırılmış inançlar ile bağlantılarını açıklar. Freud’ün üzerinde durduğu beş temel motif; canlı – cansız varlıklar arasındaki ayrımın bulanıklaşması, tesadüflerin açıklanamayan örüntüler oluşturması, öte dünya varlıkları ile karşılaşmalar, tüm derece ve biçimleriyle ikizlik durumu, beden bütünlüğünün bozulmasına veya bir uzvun kaybına yönelik korkular (iğdiş edilme korkusu) olarak belirginleşmektedir. Bu çalışmada, senaristliğini Chad ve Carey Hayes’in, yönetmenliğini ise James Wan’in üstlendiği 2013 yapımı bir korku filmi olan Conjuring içerik analizi yöntemi ile incelenmiş, Freud’ün ele almış olduğu beş temel motifin, filmde direkt ve dolaylı olarak kullanım yoğunlukları tespit edilmiştir. Ayrıca söz konusu motiflerin olay örgüsünün hangi aşamalarına yerleştirildiği belirlenmiş, filmde tekinsizlik hissinin aktarımına yönelik senarist – yönetmen tercihleri anlamlandırılmaya çalışılmıştır.