İlkokullarda Sunulan Kariyer Psikolojik Danışması Hizmetlerine Yönelik Bir İnceleme

Özlem Ulaş Kılıç; Selen Zorbaz

İlkokullarda Sunulan Kariyer Psikolojik Danışması Hizmetlerine Yönelik Bir İnceleme

Öz

Çocukların kariyer gelişimlerinin desteklenmesi bireylerin işgücü piyasasına katılmasında önemli görünmektedir. Türkiye’de çocukların kariyer gelişimini desteklemekle görevli paydaşlardan biri de okul psikolojik danışmanlarıdır. Bu çalışmanın amacı ilkokullarda çalışan psikolojik danışmanların okullarda sundukları kariyer danışması hizmetlerini incelemek ve kariyer danışması konusundaki ihtiyaçlarını belirlemektir. Bu amaçla çalışmanın nicel kısmı için ilkokullarda görev yapmakta olan 70 rehber öğretmenden veri toplanmış ve nitel kısmı içinse yedi psikolojik danışmanla görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Hem nicel hem de nitel sonuçlara göre ilkokullarda kariyer danışması hizmetleri öncelikli olarak görünmemektedir. İlkokullarda sunulan hizmetler daha çok meslekleri tanıtmaya yönelik olmakta ve öğrenciler kariyer danışması almak için nadiren psikolojik danışmanlara başvurtukları görülmektedir. Psikolojik danışmanlar çocuklarda kariyer danışması ile ilgili daha fazla materyale ihtiyaç duymaktadırlar. Bu bulgular ilgili literatür ışığında tartışılmış ve araştırmacılara ve psikolojik danışmanlara öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Aktaş, E. F., ve Zorbaz, S. D. (2018). Okul psikolojik danışmanlarının çocukla psikolojik danışma yeterliklerine ilişkin görüşleri. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(1), 245-256.
Auger, R. W., Blackhurst, A. E., & Wahl, K. H. (2005). The development of elementary-aged children's career aspirations and expectations. Professional School Counseling, 322-329.
Bacanlı, F., & Torun, S. (2012). Introducing careers to primary school students. Elementary Education Online, 11(1). 230-238.
Bloem, J., Van Doorn, M., Duivestein, S., Excoffier, D., Maas, R., & Van Ommeren, E. (2014). The fourth industrial revolution. Things to tighten the link between IT and OT. https://www.sogeti.com/globalassets/global/special/sogeti-things3en.pdf adresinden alınmıştır.
Briddick, W. C., Sensoy-Briddick, H., & Savickas, S. (2018). Career construction materials: the story of a career development curriculum in a Turkish school. Early Child Development and Care, 188(4), 478-489.
Bryant, B. K., Zvonkovic, A. M., & Reynolds, P. (2006). Parenting in relation to child and adolescent vocational development. Journal of Vocational Behavior, 69(1), 149-175.
Brynjolfsson, E., & McAfee, A. (2014). The second machine age: Work, progress, and prosperity in a time of brilliant technologies. New York, NY: WW Norton & Company.
Creswell, J. W., & Garrett, A. L. (2008). The “movement” of mixed methods research and the role of educators. South African Journal of Education, 28(3), 321–333.

Creswell, J., & Plano Clark, V. L. (2007). Understanding mixed methods research. In J. Creswell (Ed.), Designing and conducting mixed methods research (pp. 1-19). Thousand Oaks, CA: Sage.
Çarkıt, E. (2019). Kariyer danışmanlığı ve mesleki rehberlik alanında türkiye’de yapılan lisansüstü tezlerin araştırma eğilimleri, Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8 (2): 1503-1514
Demirtaş-Zorbaz, S. & Ulaş, Ö. (Mayıs, 2016). Çocuk ve kariyer: Türkiye’deki çalışmalara genel bir bakış. VI. Uluslararası Canik Sempozyumu: Hedefe Doğru İnsan, Samsun.
Diakogiorgi, K., & Tsiligirian, E. (2016). Parents’ and school career counsellors’ evaluations of the occupational competence of children with dyslexia. The European Journal of Counselling Psychology. 4(1), 32–61, doi:10.5964/ejcop.v4i1.97
Dorie, B. L. (2017) Following in Our Footsteps? Parent-Child Conversations about Engineering (Fundamental).American Society for Engineering Education.
Flick, U. (2004). Triangulation in qualitative research. In U. Flick, E. V. Kardoff, & I. Steinke (Eds.), A companion to qualitative research (pp. 178-183). Thousand Oaks, CA: Sage.
Frey, C. B., & Osborne, M. A. (2013). The future of employment: How susceptible are jobs to computerisation? Retrieved from University of Oxford, Oxford Martin School, https://www.oxfordmartin.ox.ac.uk/downloads/academic/The_Future_of_Employment.pdf
Ginzberg, E. (1984). Career development. In D. Brown & L. Brooks (Eds.), Career choice and development: Applying contemporary theories to practice (pp. 169-191). San Francisco: Jossey-Bass.
Gottfredson, L. S. (2005). Applying Gottfredson's Theory of Circumscription and Compromise in Career Guidance and Counseling. In S. D. Brown & R. W. Lent (Eds.), Career development and counseling: Putting theory and research to work (pp. 71-100). Hoboken, NJ, US: John Wiley & Sons Inc.
Hartung, P. J., Porfeli, E. J., & Vondracek, F. W. (2005). Child vocational development: A review and reconsideration. Journal of vocational behavior, 66(3), 385-419.
Hartung, P. J., Porfeli, E. J., & Vondracek, F. W. (2008). Career adaptability in childhood. The Career Development Quarterly, 57(1), 63-74.
Hirschi, A. (2018). The fourth industrial revolution: Issues and implications for career research and practice. The Career Development Quarterly, 66(3), 192-204. doi: 10.1002/cdq.12142
Hsieh, H. F., & Shannon, S. E. (2005). Three approaches to qualitative content analysis. Qualitative Health Research, 15(9), 1277-1288. doi: 10.1177/1049732305276687
Hunter, L. (2012). Challenging the reported disadvantages of e-questionnaires and addressing methodological issues of online data collection. Nurse researcher, 20(1), 11-20.
Knight, J. L. (2015). Preparing elementary school counselors to promote career development: Recommendations for school counselor education programs. Journal of Career Development, 42(2), 75-85.
Kondracki, N. L., Wellman, N. S., & Amundson, D. R. (2002). Content analysis: Review of methods and their applications in nutrition education. Journal of Nutrition Education and Behavior, 34(4), 224-230. doi: 10.1016/S1499-4046(06)60097-3
Korkut, F. (2007). Psikolojik danışmanların mesleki rehberlik ve psikolojik danışmanlık ile ilgili düşünceleri ve uygulamaları. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 32(32), 187-197.
Korkut-Owen, F., Acar, T., Avcı, Ö. H., & Kızıldağ, S. (2013). Psikolojik danışma ve rehberlik programlarının mezunlar tarafından değerlendirilmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi.13 (2), 354-372.
Köse, T. A., & Yangın, S. (2011). İlkokul ve ortaokul öğrencilerinin bilimsel kariyer ilgileri. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 1(1), 45-66.
McAdams, D. P. (1985). Power, intimacy, and the life story: Personological inquiries into identity. New York: Guilford.
McMahon, M., & Patton, W. (1997). Gender differences in children and adolescents' perceptions of influences on their career development. The School Counselor, 44(5), 368-376.
Miles, M. B., Huberman, A. M., & Saldana, J. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. Los Angeles: Sage Publications.
Nazli, S. (2007). Career development in primary school children. Career Development International.12 (5), 446-462.
Osborn, D. S., & Baggerly, J. N. (2004). School counselors' perceptions of career counseling and career testing: Preferences, priorities, and predictors. Journal of career development, 31(1), 45-59.
Özgür, A., & Çelik, E. (2018). Mesleklerle ilgili öykülerin ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin kariyer gelişimi düzeylerine etkisinin incelenmesi. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15(41), 57-77.
Perkins, G. W. (2013). School counselors’ and teachers’ perceptions of elementary school counselor roles related to personal/social, academic, and career counseling. http://www. counseling. org/resources/library/vistas/vistas12/2012_vol_1_45-66/Article_53. pdf adresinden erişilmiştir.
Peters, M. A. (2017). Technological unemployment: Educating for the fourth industrial revolution. Journal of Self-Governance and Management Economics, 5(1), 25-33. doi: 10.1080/00131857.2016.1177412
Prisecaru, P. (2016). Challenges of the fourth industrial revolution. Knowledge Horizons: Economics, 8(1), 57-62.
Savickas, M. L. (2015). Life-design counseling manual. Publisher: Author.
Schwab, K. (2017). The fourth industrial revolution. New York, NY: Crown Business.
Super, D. E. (1990). A life-span, life-space approach to career development. In D. Brown, & L. Brooks (Eds.), Career choice and development (2nd ed., pp. 197–261). San Francisco: Jossey-Bass.
Şeker, G. ve Çapri, B. (2019). Mesleki Rehberlik ve Danışma Uygulaması: Psikolojik Danışman Adayları ve Okul Psikolojik Danışmanları Gözüyle Bir Değerlendirme, IX. Uluslararası Yükseköğretimde Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Araştırmaları Kongresi, İstanbul.
Tagay, Ö., & Savi-Çakar, F. (2017). Okullarda yürütülen psikolojik danışma ve rehberlik hizmetlerine ilişkin okul psikolojik danışmanlarının görüşleri. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(3), 1168-1186.
Tezcan, F. (2013). Super’in yaşam boyu yaşam alanı yaklaşımına dayalı örnek bir mesleki grup rehberliği çalışması (Sözel Bildiri). I. Uluslararası İş ve Meslek Danışmanlığı Kongresi, Ankara.
Topp, N. W., & Pawloski, B. (2002). Online data collection. Journal of Science Education and Technology, 11(2), 173-178.
Tuzgöl Dost, M., & Keklik, İ. (2012). Alanda çalışanların gözünden psikolojik danışma ve rehberlik alanının sorunları. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12 (23), 389 – 407.
Ulusal Kariyer Gelişimi Derneği (t.y.). National Career Development Guidelines, http://acrn.ovae.org/ncdg.htm adresinden alınmıştır.
Watson, M., & McMahon, M. (2005). Children’s career development: A research review from a learning perspective. Journal of Vocational Behavior, 67(2), 119-132.
Wood, C., & Kaszubowski, Y. (2008). The career development needs of rural elementary school students. The Elementary School Journal, 108(5), 431-444.
Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2005). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Yüksel-Şahin, F. (2016). Okul psikolojik danışmanlarının okullarında verdikleri psikolojik danışma ve rehberlik hizmetlerini değerlendirmeleri. Kastamonu Eğitim Dergisi, 24(1), 281-298.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Özlem Ulaş Kılıç
0000-0002-2757-7905
Türkiye

Selen Zorbaz ^*
0000-0003-0040-9095
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

29 Nisan 2021

Gönderilme Tarihi

15 Ocak 2021

Kabul Tarihi

19 Nisan 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 6 Sayı: 1

IZ

https://izlik.org/JA86FW36TM

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Ulaş Kılıç, Ö., & Zorbaz, S. (2021). İlkokullarda Sunulan Kariyer Psikolojik Danışması Hizmetlerine Yönelik Bir İnceleme. Türk Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 6(1), 1-16. https://izlik.org/JA86FW36TM