EKONOMİK VE SOSYAL ETKİNLİK BELİRLEMEDE VERİ ZARFLAMA ANALİZİ: ARAP BİRLİĞİ ÖRNEĞİ
Öz
Günümüz
koşullarında karmaşıklaşan ilişkiler ve üretim süreçleri ile gelişen teknoloji
ve dünyanın her noktasına rahatlıkla ulaşılabilme olanaklarında meydana gelen
gelişmeler dikkate alındığında, alınacak kararların bir veya birkaç kritere
bağlı olamayacağı açıktır. Rekabetin küreselleşme ile birlikte acımasızlaştığı
da dikkate alınırsa her türlü kaynağın etkin bir şekilde kullanılması ve üretim
süreçlerinin buna göre yönetilmesi de ayrıca önem arz etmektedir. İşte bu
noktada son yıllarda önemli gelişmeler kaydeden çok kriterli karar verme
yöntemleri, karar vericiler için sıklıkla başvurulan yardımcı destek
sistemlerini oluşturmaktadır. Çalışmada; bölgesel ekonomik güç unsuru olan Arap
Birliği üyesi ülkelerin ekonomik gelişmişlik düzeylerine bağlı olarak, bölge
halkının sosyal seviyesinin ölçülmesi ve her iki durum arasındaki ilişkinin
ölçümü yapılmış ve bu maksatla Veri Zarflama Analizi (VZA) yöntemi
kullanılmıştır. Ülkelerin ekonomik ve sosyal düzeylerine etki edeceği düşünülen
ve Dünya Bankası resmi internet sitesinden elde edilen veriler kullanılarak,
Arap Birliği üyesi ülkelerin ekonomik ve sosyal etkinliklerinin ölçüldüğü
çalışma sonucunda; ülkelerin elde ettikleri etkinlik skorlarına bağlı olarak
tam etkinlik skoru alamayan ülkelerin hangi girdilerini ne oranda azaltmaları
ve/veya hangi çıktılarını ne oranda artırmaları gerektiği yönünde tavsiyelerle
birlikte, sonuçlar; referans kümesi eşleştirmesiyle desteklenmiştir. Ayrıca
ekonomik etkinliğin sosyal etkinlik üzerindeki etkisi değerlendirilerek
tartışılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ackoff R.L. (1978), The Art of Problem Solving, John Wiley & Sons.Inc., New York.
- Aladağ Z. (2016), Yöneylem Araştırması, Umuttepe Yayın No.: 171, Mühendislik Dizisi: 22, Umuttepe Yayınları, Kocaeli.
- Artura P. (2006), “Economies of Scale in Blood Banking: A Study Based on Data Envelopment Analysis”, Vox Sanguinis.
- Aydagün A. (2003), “Veri Zarflama Analizi”, Hava Harp Okulu Havacılık ve Uzay Teknolojileri Enstitüsü, HUTEN Yıl Sonu Semineri, İstanbul.
- Biesebroeck J. Van (2007), “Robustness of Productivity Estimates”, The Journal of Industrial Economics, LV (3).
- Chang S.Y., Chen T.H. (2008) “Performance Ranking of Asian Lead Frame Firms: A Slack-Based Method in Data Envelopment Analysis” International Journal of Production Research, 46 (14).
- Charnes A., Cooper W.W., Lewin A.Y., Seiford L.M. (1997), Data Envelopment Analysis: Theory, Methodology and Application, Kluwer Academic Publishers, USA.
- Demirci A. (2018-a), Teori ve Uygulamalarla Veri Zarflama Analizi, Gazi Kitabevi, Ankara.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Ayhan Demirci
*
0000-0003-3788-4586
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
30 Nisan 2019
Gönderilme Tarihi
6 Mart 2019
Kabul Tarihi
29 Nisan 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 4 Sayı: 1
