Türkiye’de Ekonomik Politika Belirsizliği ile Dış Ticaret Hacmi Arasındaki İlişkinin İncelenmesi: Toda Yamamoto Nedensellik Analizi

Mehmet Ali Orhan; Ayşe Eryer; Ali İmran Tatlıbadem

EN TR

Türkiye’de Ekonomik Politika Belirsizliği ile Dış Ticaret Hacmi Arasındaki İlişkinin İncelenmesi: Toda Yamamoto Nedensellik Analizi

Öz

Bu çalışmanın amacı, Türkiye ekonomisi bağlamında ekonomik politika belirsizliği ile dış ticaret hacmi arasındaki nedenselliği test etmektir. 2013-2024 yılları arasındaki aylık veriler kullanılmıştır. Tüm değişkenler ilk olarak Augmented Dickey-Fuller (ADF) birim kök testi uygulanarak test edilmiştir. Değişkenlerin durağanlık özelliklerinin farklı olması nedeniyle, nedensellik analizi serilerin bütünleşme özelliklerinden bağımsız olarak güvenilir sonuçlar sunan Toda–Yamamoto yaklaşımı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Nedensellik testinin sonuçları, ekonomik politika belirsizliği ile dış ticaret hacmi arasında tek yönlü bir ilişki olduğunu gösterirken, dış ticaret hacminden ekonomik politika belirsizliğine doğru istatistiksel olarak anlamlı bir nedensellik olmadığını göstermektedir. Elde edilen bulgular, Türkiye ekonomisinde ekonomik politika belirsizliğinde meydana gelen değişimlerin dış ticaret hacmi üzerinde etkili olabileceğine işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Adeloye, F. C., Olawoyin, O., & Daniel, C. (2024). Economic policy uncertainty and financial markets in the united state. International Journal of Research and Innovation in Social Science, 8(6), 998-1016. https://dx.doi.org/10.47772/IJRISS.2024.806076
Alptürk, Y., Tunçel, M. B., Yılmaz, T., & Bekci, İ. (2021). Ham petrol fiyatları ve katılım endeksleri arasındaki ilişkinin tespitine yönelik bir araştırma. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 24(1), 162-172. https://doi.org/10.29249/selcuksbmyd.885756
Al-Thaqeb, S. A., & Algharabali, B. G. (2020). Economic policy uncertainty: A literature review. The Journal of Economic Asymmetries, 20, e00133, 1-11. https://doi.org/10.1016/j.jeca.2019.e00133
Aydın, A. (2021). Türkiye ekonomisinde ithal girdi bağımlılığının analizi. Akademik Yaklaşımlar Dergisi, 12(2), 223-249. https://doi.org/10.54688/ayd.876593
Aysan, A. F., Demir, E., & Gozgor, G. (2019). Effects of geopolitical risks and economic policy uncertainty on economic activity in Turkey. Applied Economics Letters, 26(11), 933–937. https://doi.org/10.1080/13504851.2018.1430321
Baker, S. R., Bloom, N. & Davis, S. J. (2016). Measuring economic policy uncertainty. The Quarterly Journal of Economics, 131(4), 1593-163. https://doi.org/10.1093/qje/qjw024
Bardakçi, E. (2022). Ticaret Politikası Belirsizliği ve Dış Ticaret İlişkisi Üzerine İncelemeler: Türkiye için Öneriler. Avrasya Dosyası, 13(1), 192-207.
Carrière-Swallow, Y., & Céspedes, L. F. (2013). The impact of uncertainty shocks in emerging economies. Journal of International Economics, 90(2), 316-325. https://doi.org/10.1016/j.jinteco.2013.03.003

Chiang, T. C. (2021). Geopolitical risk, economic policy uncertainty and asset returns in Chinese financial markets. China Finance Review International, 11(4), 474-501. https://doi.org/10.1108/CFRI-08-2020-0115
Cizakca, M. (2024). Understanding the determinants of foreign trade volume in Turkiye: an empirical analysis. Journal of Business and Economic Options, 7(1), 19-28.
Colombo, V. (2013). Economic policy uncerteinty in the us: does ıt matter fort he euro area?. Economic Letters. 121. 39-42. https://doi.org/10.1016/j.econlet.2013.06.024
Coşkun, A., & Kodaz, K. (2024). Ülke ve global ekonomik politika belirsizliğinin seçilmiş finansal yatırım araçları getirilerine etkisi: Türkiye’den kanıtlar. JOEEP: Journal of Emerging Economies and Policy, 9(138), 138-154.
Dickey, D. A., & Fuller, W. A. (1979). Distribution of the estimators for autoregressive time series with a unit root. Journal of the American Statistical Association, 74(366), 427-431. https://doi.org/10.1080/01621459.1979.10482531
Dixit, A. (1989). Entry and exit decisions under uncertainty. Journal of Political Economy, 97(3), 620–638. https://doi.org/10.1086/261619
Dritsaki, C. (2017). Toda-Yamamoto causality test between inflation and nominal interest rates: evidence from three countries of Europe. International Journal of Economics and Financial Issues, 7(6), 120-129.
Gavaldón A., Hirschbühl D., Onorante L., & Saiz, L. (2020). Economic policy uncertainty in the euro area: An unsupervised machine learning approach (Working Paper No. 2359). European Central Bank. https://www.ecb.europa.eu/pub/pdf/scpwps/ecb.wp2359~16167a2566.en.pdf
Gozgor, G., & Ongan, S. (2017). Economic policy uncertainty and tourism demand: Empirical evidence from the USA. International Journal of Tourism Research, 19(1), 99-106. https://doi.org/10.1002/jtr.2089
Gülcan, N. (2022). The relationship of global economic policy uncertainty and crude oil prices: Application of causality in frequency. PressAcademia Procedia (PAP). 15. 109-116. DOI: 10.17261/Pressacademia.2022.1587
Günçavdı, Ö., & Küçükçifçi, S. (2012). Türkiye ekonomisinde büyümenin kaynakları ve istihdam etkileri (1973–1998) (Discussion Paper No. 2012/80). Türkiye Ekonomi Kurumu.
Handley, K., & Limão, N. (2017). Policy uncertainty, trade, and welfare: Theory and evidence for China and the United States. American Economic Review, 107(9), 2731-2783. DOI: 10.1257/aer.20141419
Iyke, B. N. (2020). Economic policy uncertainty in times of COVID-19 pandemic. Asian Economics Letters, 1(2). 1-4. https://doi.org/10.46557/001c.17665
Kilic, I., & Balli, F. (2024). Measuring economic country-specific uncertainty in Türkiye. Empirical Economics, 67(4), 1649–1689. Available at: https://doi.org/10.1007/s00181-024-02594-z
Korkmaz, Ö., & Güngör, S. (2018). Küresel ekonomi politika belirsizliğinin borsa istanbul’da işlem gören seçilmiş endeks getirileri üzerindeki etkisi. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(211). 211-219. http://dx.doi.org/10.18506/anemon.452749
Li, Y., & Li, J. (2021). How does China’s economic policy uncertainty affect the sustainability of ıts net grain ımports?. Sustainability, 13(12), 1-21. https://doi.org/10.3390/su13126899
Lovato, C. (2013). On the impact of economic policy uncertainty shocks on macroeconomic expectations in The United States. Anno Accademico, 2012/13. No: 1010635, 1-67.
Novy, D., & Taylor, A. M. (2020). Trade and uncertainty. Review of Economics and Statistics, 102(4), 749-765. https://doi.org/10.1162/rest_a_00885
Özkurt, İ. C. (2024). Türkiye’de inovasyon faaliyetleri ve ekonomik büyüme ilişkisi: Nedensellik analizi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 26(1), 164-176. https://doi.org/10.32709/akusosbil.1103377
Sharma, C., & Paramati, S. R. (2021). Does economic policy uncertainty dampen ımports? commodity-level evidence from India. Economic Modelling, Vol. 94, 139-149. https://doi.org/10.1016/j.econmod.2020.09.019
Songur, M., & Sertkaya, B. (2023). Döviz kuru ile ekonomik politika belirsizlik endeksi arasındaki ilişkinin fourier yaklaşımı ile analizi: BRIC ülkeleri örneği. Journal of Academic Opinion, 3(1), 11-15. https://doi.org/10.5281/zenodo.8079089
Sorić, P., & Lolić, I. (2017). Economic uncertainty and it’s impact on The Croatian Economy. Public Sector Economics, 41(4), 443-477. https://doi.org/10.3326/pse.41.4.3
Şencan, İ. (2024). Küresel jeopolitik risk, ekonomik politika belirsizliği ve volatilite endeksleri arasında nedensellik ilişkisi. Uluslararası Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 10(2), 7-16. https://doi.org/10.1016/j.najef.2019.01.017
Tam, P. S. (2018). Global trade flows and economic policy uncertainty. Applied Economics, 50, No. 34–35, 3718–3734. https://doi.org/10.1080/00036846.2018.1436151
Toda, H. Y., & Yamamoto, T. (1995). Statistical İnference in Vector Autoregressions with Possibly İntegrated Processes. Journal of Econometrics,6 6(1), 225-250. https://doi.org/10.1016/0304-4076(94)01616-8
Trung, N. B. (2019). The spillover effects of US economic policy uncertainty on the global economy: A global VAR approach. The North American Journal of Economics and Finance, 48, 90-110. https://doi.org/10.1016/j.najef.2019.01.017
Udeaja, E. A., Tule, J. M., Akadiri, S. S., Akanni, E. O., & Offum, P. F. (2024). Do economic policy uncertainty and geopolitical risk impede economic transformation? Evidence from resource rich country. Journal of Economics and Finance, 48(4), 1145-1165.
Usta, C., & Mete, E. (2022). Ekonomik politika belirsizliğinin makroekonomik göstergeler üzerine etkisi: Avrupa Birliği ülkeleri örneği. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 14(27), 644-659. https://doi.org/10.38155/ksbd.1200131
Yalçınkaya, Ö. (2019). Küresel ekonomik, politik ve jeopolitik belirsizliklerin makroekonomik etkileri: Türkiye ekonomisi üzerine SVAR analizi. Journal of Yaşar University,14(53), 56-73.
Yayi, C. L. (2024). Economic policy uncertainty and trade: does export sophistication matter?. Applied Economics, 56(2), 169-185. https://doi.org/10.1080/00036846.2023.2166672
Yıldırım, E.U. (2021). Ekonomik büyüme ve finansal kalkınma seviyesine göre belirsizliğin etkisi: Türkiye örneği. Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi. 17(37). 4429-4449. https://doi.org/10.26466/opus.780239
Zivot, E., & Andrews, D. W. K. (1992). Further evidence on the great crash, the oil-price shock, and the unit-root hypothesis. Journal of Business & Economic Statistics, 10(3), 251-270. https://doi.org/10.1198/073500102753410372

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Zaman Serileri Analizi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Mehmet Ali Orhan ^*
0000-0001-7818-0433
Türkiye

Ayşe Eryer
0000-0002-6556-1605
Türkiye

Ali İmran Tatlıbadem
0000-0001-6512-7828
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

27 Nisan 2026

Gönderilme Tarihi

26 Ocak 2026

Kabul Tarihi

14 Nisan 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 11 Sayı: 1

IZ

https://izlik.org/JA42UN37CZ

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Orhan, M. A., Eryer, A., & Tatlıbadem, A. İ. (2026). Türkiye’de Ekonomik Politika Belirsizliği ile Dış Ticaret Hacmi Arasındaki İlişkinin İncelenmesi: Toda Yamamoto Nedensellik Analizi. Türk Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 11(1), 29-40. https://izlik.org/JA42UN37CZ

Türkiye’de Ekonomik Politika Belirsizliği ile Dış Ticaret Hacmi Arasındaki İlişkinin İncelenmesi: Toda Yamamoto Nedensellik Analizi

AN EXAMINATION OF THE RELATIONSHIP BETWEEN ECONOMIC POLICY UNCERTAINTY AND FOREIGN TRADE VOLUME IN TURKEY: TODA YAMAMOTO CAUSALITY ANALYSIS

Abstract

Keywords

Türkiye’de Ekonomik Politika Belirsizliği ile Dış Ticaret Hacmi Arasındaki İlişkinin İncelenmesi: Toda Yamamoto Nedensellik Analizi

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

IZ

Kaynak Göster