MİNSK GRUBU DAĞLIK KARABAĞ'DA NEDEN BAŞARISIZ OLDU?: MİNSK GRUBU EŞ BAŞKANLARININ TUTUMLARININ KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ

Pelin Aliyev; Toğrul İsmayıl

TR EN

MİNSK GRUBU DAĞLIK KARABAĞ'DA NEDEN BAŞARISIZ OLDU?: MİNSK GRUBU EŞ BAŞKANLARININ TUTUMLARININ KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ

Öz

Bu araştırmanın amacı, Azerbaycan ve Ermenistan arasındaki Karabağ meselesine barışçıl bir çözüm bulmalarını teşvik etmek ve arabuluculuk faaliyetlerini yürütmek amacıyla 1992 yılında kurulan AGİT Minsk Grubu'nun neden başarısız olduğunu incelemektir. Bir dizi girişime rağmen, Minsk Grubu, bu meseleye kalıcı bir çözüm üretememiş ve 2020 yılında İkinci Karabağ Savaşı ile bu işlevsizliği kanıtlanmıştır. Azerbaycan’ın Karabağ’da egemenliğini yeniden tesis etmesi sonrasında taraflar arasında Minsk Grubu’ndan bağımsız olarak barış görüşmeleri başlamış ve iki lider bu grubun feshedilmesi çağrısında bulunmuştur. Araştırma, üç eş başkan ülke ABD, Fransa ve Rusya arasındaki bölgesel rekabet ve çıkar çatışmalarının Minsk Grubu’nun ve eş başkanlık kurumunun işlevsiz kalmasının en belirgin nedenleri olduğunu ileri sürmektedir. Bu bağlamda, realizmin söz konusu işlevsizliği açıklamada faydalı bir çerçeve sunabileceği vurgulanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

WHY DID THE MINSK GROUP FAIL IN NAGORNO-KARABAKH?: A COMPARATIVE ANALYSIS OF THE CO-CHAIRS’ ATTITUDES

Abstract

The aim of this study is to examine why the OSCE Minsk Group, established in 1992 to promote a peaceful resolution to the Nagorno-Karabakh issue between Azerbaijan and Armenia and to carry out mediation efforts, has failed. Despite a series of initiatives, the Minsk Group was unable to produce a lasting solution to the issue, and its ineffectiveness was demonstrated by the outbreak of the Second Karabakh War in 2020. Following Azerbaijan’s restoration of sovereignty over Karabakh, peace talks between the parties began independently of the Minsk Group, and the two leaders called for its dissolution. The study argues that regional rivalries and conflicts of interest among the three co-chair countries — the United States, France, and Russia — are the most significant reasons for the ineffectiveness of both the Minsk Group and the co-chairmanship institution. In this context, it is emphasized that realism provides a useful framework for explaining this ineffectiveness.

Keywords

Kaynakça

Aktoprak, E. (2013). Bölgesel uluslararası örgütler: Avrupa Konseyi, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı. In Ç. Özen & Ö. Tonus (Eds.), Uluslararası örgütler (s. 120-142). Anadolu Üniversitesi Yayını.
Allahverdiyev, T. (2010). Azerbaycan ve Ermenistan Arasındaki Karabağ Sorunu. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Anabilim Dalı, Bursa.
Altunsuyu, S. İ. (2025). Türkiye-Azerbaycan Güvenlik İşbirliğinde Zengezur Koridoru. Düşünce Dünyasında Türkiz, 16(2), 159-186. https://doi.org/10.59281/turkiz.1724939
Arı, T. (2006), Uluslararası İlişkiler ve Dış Politika, Alfa Yayınları, İstanbul, 2006.
ARKA News. (2024). Pashinyan: OSCE Minsk Group de facto ceased to exist in 2022. https://arka.am/en/news/politics/pashinyan_osce_minsk_group_de_facto_ceased_to_exist_in_2022/
Armenpress. (2024, 17 January). French Senate resolution demanding sanctions against Azerbaijan supports Armenia's territorial integrity. Armenpress. https://armenpress.am/en/article/1128297
Askerov, A. (2020). The Nagorno Karabakh Conflict: The Begining of The Soviet End. A. Askerov, S. Brooks, L. Tchantouridze (Ed.). Post-Soviet Conflicts: The Thirty Years’ Crisis (s.55-82). London: Lexington Books. Avrasya İncelemeleri Merkezi. (2023, 11 Eylül). ABD Dağlık Karabağ savaşında tarafsızlığını bozdu; umarım Ermenistan kendini savunabilir. https://avim.org.tr/tr/Bulten/ABD-DAGLIK-KARABAG-SAVASINDA-TARAFSIZLIGINI-BOZDU-UMARIM-ERMENISTAN-KENDINI-SAVUNABILIR
Bercovitch, J., & Jackson , R. (2009). Conflict Resolution in the Twenty-first Century: : Principles, Methods, and Approaches . Michingan: University of Michigan Press.

Beşikçi, A. G. S. Ö. (2016). Bağımsızlık Sonrası Dönemde Azerbaycan Dış Politikasındaki Stratejik Değişimler ve Yönelimler. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, 16(2), 237-252.
Canar, B. (2012). Rusya Federasyonu’nun Azerbaycan ile İlişkileri. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2(1), 21-38.
Caspian News. (2020, 8 October). Putin says fighting is not taking place in territory of Armenia. Caspian News. https://caspiannews.com/news-detail/putin-says-fighting-is-not-taking-place-in-territory-of-armenia-2020-10-8-0/
Caucasus Watch. (2022, 31 May). Azerbaijan complained to French ambassador over meeting of Paris Mayor with separatist Nagorno-Karabakh leaders. Caucasus Watch. https://caucasuswatch.de/news/5437.html
Charpentier, J. (2002). Institutions internationales. Dalloz.
Çam, E. (2005), Siyaset Bilimine Giriş, İstanbul: Der Yayınları.
Çetin, Ş., & Turan, R. İ. (2023, 11 Eylül). ABD Karabağ’daki sözde seçimi tanımadığını duyurdu. Anadolu Ajansı. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/abd-karabagdaki-sozde-secimi-tanimadigini-duyurdu/29895
Dedeoğlu, B. (2008), Uluslararası Güvenlik ve Strateji, İstanbul: Yeniyüzyıl Yayınları.
Deutsche Welle. (2025, 15 Ocak). ABD ve Ermenistan'dan stratejik ortaklık anlaşması. https://www.dw.com/tr/abd-ve-ermenistandan-stratejik-ortakl%C4%B1k-anla%C5%9Fmas%C4%B1/a-71297706
Deveci Bozkuş, Y. (2023, 12 Eylül). 3 soruda: Ermenistan-ABD askeri tatbikatı ne anlama geliyor? Anadolu Ajansı. https://www.aa.com.tr/tr/analiz/3-soruda-ermenistan-abd-askeri-tatbikati-ne-anlama-geliyor/2989848
Ekici, Y. (2022). Dağlık Karabağ'da Ermeni İşgali (1988-1993). Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (29), 134-144.
Elma, F. (2015). Azerbaycan’da Sovyet Sonrası Bağımsızlık Süreci: Demokrasiye Geçiş ve Devlet İnşasının İlk Yılları (1988-1993). Yeni Türkiye, 75, 190-201.
Ercan, M., Abbasov, S., & Gemici, E. (2023). Yakın Çevre Doktrini Bağlamında Dağlık Karabağ Sorununun Rusya Federasyonu Ulusal Güvenlik Politikasına Etkisi. Türkiye Siyaset Bilimi Dergisi, 6(2), 155-166. https://doi.org/10.59886/tsbder.1283029
Ermeni Haber Ajansı. (2025, 28 Mart). ABD'den 60 Kongre üyesi, Marco Rubio'ya Azerbaycan'a askeri yardımı durdurma çağrısında bulundu. https://www.ermenihaber.am/tr/news/2025/03/28/ABD-60-Kongre-üyesi-Marco-Rubio-Azerbaycan-askeri-yardım/301038
Euronews (2024, 2 Şubat). Paşinyan: Ermenistan, askeri ve savunma ihtiyaçları için artık Rusya’ya güvenemez. Euronews. https://tr.euronews.com/2024/02/02/pasinyan-ermenistan-askeri-ve-savunma-ihtiyaclari-icin-artik-rusyaya-guvenemez?utm_source=chatgpt.com
Euronews. (2023, 26 December). Azerbaycan'dan iki Fransız diplomat için sınır dışı kararı. Euronews. https://tr.euronews.com/2023/12/26/azerbaycandan-iki-fransiz-diplomat-icin-sinir-disi-karari
Euronews. (2024, 5 Nisan). AB ve ABD'den Ermenistan'a 330 milyon euro destek. Euronews. https://tr.euronews.com/2024/04/05/ab-ve-abdden-ermenistana-335-milyon-dolar-yardim Eyvazlı, E. (2017). Türk Basınında Dağlık Karabağ Sorunu: Milliyet, Hürriyet, Sabah Gazeteleri Örneği. Marmara Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 4(1): 57-74.
Filippov, A. (2024, 11 Temmuz). Rusya’dan, Ermenistan’ın NATO zirvesine katılmasına tepki. Sputnik Türkiye. https://anlatilaninotesi.com.tr/20240711/rusyadan-ermenistanin-nato-zirvesine-katilmasina-tepki-1085754026.html
France 24 (2020, 2 October). France, Russia and US call for immediate truce in Nagorno-Karabakh. France 24. https://www.france24.com/en/20201002-france-russia-and-us-call-for-immediate-truce-in-nagorno-karabakh
Galbreath, D. J. (2007). The Organization for Security and Co-operation in Europe (OSCE). Routledge.
Gök, A. (2022). “Türk Devletleri Teşkilatı ve Dağlık Karabağ Zaferinin Yarattığı Fırsatlar”. Güvenlik Stratejileri Dergisi, Ağustos (Ağustos 2022), 109-45. https://doi.org/10.17752/guvenlikstrtj.1093710
Hovhannisyan, N. & Bagirova, N. (2020, 10 October). Armenia and Azerbaijan accuse each other of violating Nagorno-Karabakh ceasefire. Reuters. https://www.reuters.com/world/asia-pacific/armenia-azerbaijan-accuse-each-other-violating-nagorno-karabakh-ceasefire-2020-10-11/
JAMnews. (2021, 24 Aralık). French presidential candidate’s visit to Karabakh sparks protest in Azerbaijan. JAMnews. https://jam-news.net/french-presidential-candidates-visit-to-karabakh-sparks-protest-in-azerbaijan/
Kazimbeyli, Y. (2023, 21 November). President Aliyev blames France for destructive policy in South Caucasus. Caspian News. https://caspiannews.com/news-detail/president-aliyev-blames-france-for-destructive-policy-in-south-caucasus-2023-11-21-21/
Keskinkılıç, B. (2025, 2 Eylül). Türkiye, AGİT Minsk Grubu'nun kapatılmasına ilişkin kararı memnuniyetle karşıladı. Anadolu Ajansı. https://www.aa.com.tr/tr/gundem/turkiye-agit-minsk-grubunun-kapatilmasina-iliskin-karari-memnuniyetle-karsiladi/3675860
Khalilov, V. (2022, 9 Eylül). France delivers demining equipment to Azerbaijani Mine Action Agency. AzerNews. https://www.azernews.az/nation/199085.html
Kılavuz, İ. T. (2017). Dağlık Karabağ Müzakerelerinin Geleceği. Avrasya Etüdleri, 52(2), 51-78.
Kişi, E. (2022). Bir tarafta pandemi, diğer tarafta savaş: Tarihi ve siyasi yönleri ile “2020 Dağlık Karabağ Savaşı”. Oltu Beşeri ve Sosyal Bilimler Fakültesi Dergisi, 3(1), 1–8. https://doi.org/10.54614/OJFHSS.2022.933177
Mammadli, S. (2022, 13 Haziran). Thirty-year-long history of Azerbaijani-French diplomatic relations with ups and downs. AzerNews. Erişim adresi: https://www.azernews.az/analysis/195087.html
Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Azerbaijan. (2022, May 27). No:469/22, Information of the Press Service Department of the Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Azerbaijan on summoning the Ambassador of the French Republic to the Republic of Azerbaijan to the Ministry. Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Azerbaijan. https://mfa.gov.az/en/news/no46922
Mosser, M. W. (2015, 5-8 March). The EU and the OSCE: Partners or rivals in the European security architecture?[Paper presentation]. European Union Studies Association (EUSA) Conference, Boston, MA, United States. http://aei.pitt.edu/79442/1/Mosser.pdf
News.am. (2022, May 27). President Harutyunyan receives delegation led by Mayor of Paris Anne Hidalgo. News.am. https://news.am/eng/news/704320.html
Organization for Security and Co-operation in Europe (OSCE). (2025a). Who we are. https://www.osce.org/whatistheosce
Organization for Security and Co-operation in Europe (OSCE). (2025b). OSCE Minsk Group. https://www.osce.org/mg
Organization for Security and Co-operation in Europe (OSCE). (2025c). Mandate. https://www.osce.org/minsk-group/108308
Özer, Ç. (2025). II. Karabağ Savaşı Sonrasında Türkiye Azerbaycan Güvenlik ve Savunma İlişkileri. İstanbul Kent Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, 6(1): 1-27.
Pekçetin, A. S. (2023, 6 Kasım). Fransa-Ermenistan ilişkileri bağlamında Karabağ meselesi. ANKASAM. https://www.ankasam.org/anka-analizler/fransa-ermenistan-iliskileri-baglaminda-karabag-meselesi/
Rehimov, R. (2022, 16 Kasım). Azerbaycan: Fransız Senatosu tarafından kabul edilen kararı şiddetle reddediyoruz. Anadolu Ajansı. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/azerbaycan-fransiz-senatosu-tarafindan-kabul-edilen-karari-siddetle-reddediyoruz/2739515
Rehimov, R. (2023, 28 Ağustos). Azerbaycan’dan Fransa Cumhurbaşkanı Macron’a tepki. Anadolu Ajansı. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/azerbaycandan-fransa-cumhurbaskani-macrona-tepki/2978025
Rehimov, R. (2024). Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev: Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev: AGİT Minsk Grubunun feshedilmesinin zamanı geldi. Anadolu Ajansı. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/azerbaycan-cumhurbaskani-aliyev-agit-minsk-grubunun-feshedilmesinin-zamani-geldi/3218786
Reuters (2020, 3 October). Russia, Iran concerned about Syrian and Libyan fighters in Nagorno-Karabakh: Moscow. Reuters. https://www.reuters.com/article/world/russia-iran-concerned-about-syrian-and-libyan-fighters-in-nagorno-karabakh-mosco-idUSKBN26N2U6/
Reychler, L., & Langer, A. (2006). Researching peace building architecture (Cahiers Internationale Betrekkingen en Vredesonderzoek). Leuven: Centre for Peace Research and Strategic Studies.
Stedman, S. J. (1997). Spoiler Problems in Peace Processes. International Security, 22(2), 5–53. https://doi.org/10.2307/2539366
Steinberg, J. B. (1992). The role of European institutions in security after the Cold War: Some lessons from Yugoslavia. RAND Corporation.
The Moscow Times. (2024, June 19). Russia accuses France of risking war in South Caucasus after Armenian arms deal. https://www.themoscowtimes.com/2024/06/19/russia-accuses-france-of-risking-war-in-south-caucasus-after-armenian-arms-deal-a85464
Touval, S. (2003). Mediation and foreign policy. International Studies Review, 5(4), 91–95. https://doi.org/10.1111/j.1079-1760.2003.00504009.x
Ünyılmaz, H. (2016). Uluslararası toplumda uyuşmazlıkların diplomatik yollarla çözümü [Yüksek lisans tezi, Uludağ Üniversitesi]. Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Yılmaz, M. (2013). Karabağ Savaşı ve Adım Adım Hocalı Soykırımı. Fırat Üniversitesi Orta Doğu Araştırmaları Dergisi, 9(2), 95-104.
Yılmaz, M. E. (2012). Türkiye’de Arabuluculuk Uygulamaları. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 1(3), 7-16.
Zartman, I. W. & Touval S. (2007) International mediation. In: Crocker Chester A, Hampson Fen Osler, Aall Pamela (eds) Leashing the Dogs of War: Conflict Management in a Divided World. Washington, DC: United States Institute of Peace, 437–454.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Politika ve Yönetim (Diğer)

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Pelin Aliyev ^*
0000-0003-2466-2132
Türkiye

Toğrul İsmayıl
0000-0001-5014-2013
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

24 Ekim 2025

Gönderilme Tarihi

8 Eylül 2025

Kabul Tarihi

20 Ekim 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 10 Sayı: 2

IZ

https://izlik.org/JA73YA42UM

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Aliyev, P., & İsmayıl, T. (2025). MİNSK GRUBU DAĞLIK KARABAĞ’DA NEDEN BAŞARISIZ OLDU?: MİNSK GRUBU EŞ BAŞKANLARININ TUTUMLARININ KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ. Türk Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 10(2), 120-134. https://izlik.org/JA73YA42UM